{"id":5111,"date":"2020-12-14T22:13:30","date_gmt":"2020-12-14T21:13:30","guid":{"rendered":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/?p=5111"},"modified":"2020-12-14T23:03:35","modified_gmt":"2020-12-14T22:03:35","slug":"unesco-shenon-50-vjetorin-e-vdekjes-se-parashqevi-qiriazit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/unesco-shenon-50-vjetorin-e-vdekjes-se-parashqevi-qiriazit\/","title":{"rendered":"UNESCO sh\u00ebnon 50-vjetorin e vdekjes s\u00eb Parashqevi Qiriazit"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">UNESCO p\u00ebrmes faqes s\u00eb saj zyrtare ka njoftuar p\u00ebr sh\u00ebnimin e 50-vjetorit t\u00eb vdekjes s\u00eb Parashqevi Qiriazit m\u00eb 17 dhjetor 2020. Organizata Arsimore, Shkencore dhe Kulturore e Kombeve t\u00eb Bashkuara, jep nj\u00eb kronologji t\u00eb jet\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb Parashqevis\u00eb, duke e cil\u00ebsuar at\u00eb si \u201cnj\u00eb nga figurat kryesore t\u00eb Iluminizmit Shqiptar t\u00eb fundshekullit 19 dhe fillimit t\u00eb shekujve 20\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pasi q\u00eb jepen detaje biografike mbi Parashqevi Qiriazin, duke sakt\u00ebsuar Manastirin si qytetin e saj t\u00eb lindjes (2 qershor 1880), UNESCO\u00a0 e cil\u00ebson at\u00eb si \u201cpioniere n\u00eb edukimin dhe emancipimin e grave n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane\u201d, teksa e krahason at\u00eb me\u00a0 arritjet e Marianne Hainisch n\u00eb Austri, Annestine Beyer n\u00eb Danimark\u00eb ose Maria Montessori n\u00eb Itali.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ky sh\u00ebnim mjaft i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i UNESCO-s vjen, n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb, pasi kishte ndodhur \u201cgrabitja\u201d e disa gjurm\u00ebve t\u00eb tradit\u00ebs iliro-shqiptare, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb lahuta, apo qeni i Sharrit, i quajtur ndryshe edhe\u00a0 &#8220;Deltari ilir&#8221;, por n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, p\u00ebrkon me angazhimet e ITSHKSH-s\u00eb kushtuar figur\u00ebs emblematike t\u00eb iluminizmit shqiptar, Parashqevi Qiriazi, e cila ishte hallka m\u00eb e denj\u00eb q\u00eb lidhi epok\u00ebn e Rilindjes Komb\u00ebtare me p\u00ebrpjekjet independente, deri n\u00eb Konferenc\u00ebn e Versaj\u00ebs (1919), ku ajo jo vet\u00ebm q\u00eb ishte pjes\u00ebmarr\u00ebse e zhvillimeve dramatike, por ishte edhe nj\u00eb kroniste pedante mbi dit\u00ebt e bujshme t\u00eb k\u00ebsaj Konference t\u00eb cilat dit\u00eb m\u00eb par\u00eb u botuan n\u00eb form\u00eb t\u00eb ditarit nga e ITSHKSH-Shkup.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ka qen\u00eb pik\u00ebrisht Parshqevi Qiriazi edhe lajtmotivi i manifestimit t\u00eb sivjetsh\u00ebm \u201cDit\u00ebt e Alfabetit\u201d, kushtuar rolit t\u00eb gruas shqiptare n\u00eb emancipimin dhe iluminimin e shoq\u00ebris\u00eb n\u00eb periudha t\u00eb ndryshme kohore.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bashk\u00ebngjitur me k\u00ebto aktivitete, ITSHKSH n\u00eb bashk\u00ebpunim me Ministrin\u00eb e Kultur\u00ebs t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut dhe Institutin e Studimeve Shqiptare dhe Protestante n\u00eb Tiran\u00eb, p\u00ebrgatit\u00ebn nj\u00eb dokumentar mbi jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e Parashqevi Qiriazit, i cili pritet t\u00eb promovohet m\u00eb 17 dhjetor t\u00eb k\u00ebtij viti n\u00eb UNESCO dhe n\u00eb disa qendra t\u00eb njohura t\u00eb bot\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb edhe Prishtin\u00ebn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">P\u00ebr t\u00eb plot\u00ebsuar njohurit\u00eb e munguara t\u00eb nj\u00eb opinioni m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar, UNESCO n\u00eb vijim jep edhe disa episode mjaft t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme nga veprimtaria e k\u00ebsaj iluministeje shqiptare.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cParashqevi Qiriazi ishte gruaja e par\u00eb q\u00eb shkroi nj\u00eb lib\u00ebr shkollor n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe dhe e vetmja grua q\u00eb mori pjes\u00eb n\u00eb Kongresin e Manastirit, i cili kodifikoi alfabetin shqip n\u00eb n\u00ebntor 1908. Mbajt\u00ebs i dy diplomave (Robert College n\u00eb Stamboll dhe Oberlin College n\u00eb Ohio-USA), ajo mori pjes\u00eb n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris n\u00eb 1919. Ekziston nj\u00eb list\u00eb e gjat\u00eb e roleve t\u00eb jasht\u00ebzakonshme q\u00eb Parashqevi Qiriazi luajti n\u00eb sken\u00ebn e arsimit t\u00eb grave dhe m\u00eb gjer\u00eb, n\u00eb l\u00ebvizjen komb\u00ebtare shqiptare p\u00ebr pavar\u00ebsi nga Perandoria Osmane\u201d, shkruan UNESCO n\u00eb faqen e saj zyrtare, duke e p\u00ebrmbyllur me nj\u00eb konstatim mjaft kuptimplot\u00eb:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cAsgj\u00eb nuk mund ta minonte vendosm\u00ebrin\u00eb e saj, as kushtet e v\u00ebshtira t\u00eb pun\u00ebs, as presionet politike, dy luft\u00ebrat ballkanike dhe dy luft\u00ebrat bot\u00ebrore, madje as momentet e v\u00ebshtira t\u00eb kaluara n\u00eb nj\u00eb kamp p\u00ebrqendrimi, ku ajo u d\u00ebbua n\u00eb 1943 me motr\u00ebn e saj Sevasti dhe an\u00ebtar\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb saj t\u00eb familjes, si rezultat i veprimtaris\u00eb s\u00eb tyre antifashiste\u201d, shkruan UNESCO, me \u00e7\u2019rast e p\u00ebrmend edhe kontributin e\u00a0 ITSHKSH-s\u00eb n\u00eb Shkup n\u00eb ndri\u00e7imin e jet\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb Parashqevi Qiriazit p\u00ebrmes vepr\u00ebs me dokumente \u201cDitari i Parashqevi Qiriazit\u201d, q\u00eb cili u botua koh\u00eb m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00eb posht\u00eb mund ta gjeni edhe postimin e plot\u00eb (linkun) t\u00eb publikuar nga UNESCO p\u00ebr Parashqevin\u00eb:<\/p>\n<p><strong>ttps:\/\/en.unesco.org\/news\/parashqevi-qiriazi-morning-star-womens-emancipation\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-large wp-image-5112\" src=\"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/UNESCO-Qiriazi-1024x671.jpg\" alt=\"\" width=\"618\" height=\"405\" srcset=\"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/UNESCO-Qiriazi-1024x671.jpg 1024w, https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/UNESCO-Qiriazi-300x197.jpg 300w, https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/UNESCO-Qiriazi-768x503.jpg 768w, https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/UNESCO-Qiriazi.jpg 1470w\" sizes=\"(max-width: 618px) 100vw, 618px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>UNESCO p\u00ebrmes faqes s\u00eb saj zyrtare ka njoftuar p\u00ebr sh\u00ebnimin e 50-vjetorit t\u00eb vdekjes s\u00eb Parashqevi Qiriazit m\u00eb 17 dhjetor 2020. Organizata Arsimore, Shkencore dhe Kulturore e Kombeve t\u00eb Bashkuara, jep nj\u00eb kronologji t\u00eb jet\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb Parashqevis\u00eb, duke e cil\u00ebsuar at\u00eb si \u201cnj\u00eb nga figurat kryesore t\u00eb Iluminizmit Shqiptar t\u00eb fundshekullit 19 dhe &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5112,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,53],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5111"}],"collection":[{"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5111"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5116,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5111\/revisions\/5116"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5112"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}