{"id":6518,"date":"2022-07-27T08:00:22","date_gmt":"2022-07-27T07:00:22","guid":{"rendered":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/?p=6518"},"modified":"2022-07-27T01:25:09","modified_gmt":"2022-07-27T00:25:09","slug":"shkupi-prishtina-dhe-tirana-bashkorganizatore-te-konferences-mbarekombetare-nje-komb-nje-gjuhe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/shkupi-prishtina-dhe-tirana-bashkorganizatore-te-konferences-mbarekombetare-nje-komb-nje-gjuhe\/","title":{"rendered":"Shkupi, Prishtina dhe Tirana bashkorganizator\u00eb t\u00eb Konferenc\u00ebs mbar\u00ebkomb\u00ebtare \u201cNj\u00eb Komb nj\u00eb gjuh\u00eb\u201d"},"content":{"rendered":"

Me rastin e 110-vjetorit t\u00eb shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb, Instituti i Gjuh\u00ebsis\u00eb dhe i Let\u00ebrsis\u00eb n\u00eb Akademin\u00eb e Studimeve Albanologjike, Tiran\u00eb, Instituti Albanologjik i Prishtin\u00ebs dhe Instituti i Trash\u00ebgimis\u00eb Shpirt\u00ebrore dhe Kulturore t\u00eb Shqiptar\u00ebve, Shkup, do t\u00eb organizojn\u00eb Konferenc\u00ebn mbar\u00ebkomb\u00ebtare \u201cNj\u00eb Komb nj\u00eb gjuh\u00eb\u201d. Ajo synon t\u00eb sjell\u00eb studime e k\u00ebndv\u00ebshtrime t\u00eb reja, si dhe sinteza t\u00eb prurjeve atyre t\u00eb m\u00ebparshme, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tem\u00eb ky\u00e7e n\u00eb Albanologji.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Konferenca do t\u2019i zhvilloj\u00eb punimet n\u00eb tri seanca, n\u00eb Shkup m\u00eb 22 n\u00ebntor 2022, n\u00eb Prishtin\u00eb m\u00eb 23 n\u00ebntor 2022 dhe n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 24 n\u00ebntor 2022.<\/p>\n

N\u00eb vitin 1912 shpallet Pavar\u00ebsia e Shqip\u00ebris\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn faktori gjuh\u00ebsor ka luajtur nj\u00eb rol par\u00ebsor, p\u00ebrcaktues e t\u00eb paz\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm. N\u00eb vitin 1908 b\u00ebhet Kongresi i Manastirit, i njohur ndryshe si Kongresi i Bashkimit Komb\u00ebtar apo si Kongresi i Alfabetit. K\u00ebto p\u00ebrcaktime, q\u00eb rrjedhin nga m\u00ebnyra sesi u trajtua \u00e7\u00ebshtja komb\u00ebtare dhe nga vendimet historike q\u00eb ai mori, jan\u00eb t\u00eb pandashme. Nj\u00eb komb modern evropian nuk mund t\u00eb konceptohej jo vet\u00ebm pa nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb shkruar, por ajo duhej t\u00eb shkruhej me nj\u00eb alfabet t\u00eb vet\u00ebm. Kongresi i Manastirit i dha fund p\u00ebrdorimit t\u00eb alfabeteve t\u00eb shumta, duke pranuar vet\u00ebm dy prej tyre, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb alfabeti latin i fitoi p\u00ebrpar\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrdorimit. Dokumenti i par\u00eb i shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb u hartua me k\u00ebt\u00eb alfabet dhe shteti shqiptar i sapokrijuar b\u00ebri gjuh\u00eb zyrtare shqipen e shkruar me k\u00ebt\u00eb alfabet, i cili u pranua gjithandej ku flitej gjuha shqipe.<\/p>\n

Shpallja e Pavar\u00ebsis\u00eb mund\u00ebsoi proceset p\u00ebr unifikimin dhe homogjenizimin komb\u00ebtar. Por vet\u00ebm pak muaj nga shpallja e Pavar\u00ebsis\u00eb, kombi shqiptar cop\u00ebtohet n\u00eb disa pjes\u00eb dhe mbeten jasht\u00eb kufijve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb politike, Kosova, Maqedonia Per\u00ebndimore, jugu i Malit t\u00eb Zi, \u00c7am\u00ebria etj. Kjo pati pasoja t\u00eb r\u00ebnda n\u00eb t\u00eb dy proceset: n\u00eb unifikimin komb\u00ebtar dhe n\u00eb procesin e nj\u00ebsimit t\u00eb gjuh\u00ebs zyrtare. Por edhe pse cop\u00ebzimi mund t\u00eb \u00e7onte n\u00eb shp\u00ebrb\u00ebrjen e kombit ton\u00eb, kjo nuk ndodhi. Koha tregoi se populli yn\u00eb, q\u00eb kish njohur n\u00eb shekuj sfida t\u00eb ekzistenc\u00ebs, e ruajti nj\u00ebsimin komb\u00ebtar. Ndarja ishte nd\u00ebrshtet\u00ebrore, por jo komb\u00ebtare. Periudha kohore 110-vje\u00e7are nga shpallja e Pavar\u00ebsis\u00eb e deri m\u00eb sot, me gjith\u00eb pengesat shpesh t\u00eb pakap\u00ebrcyeshme, tregoi se sfidat e reja u p\u00ebrballuan. Mbet\u00ebm nj\u00eb komb me nj\u00eb gjuh\u00eb!<\/p>\n

Udh\u00ebtimi 110-vje\u00e7ar p\u00ebrve\u00e7on ngjarje q\u00eb jan\u00eb gur\u00eb kilometrik\u00eb dhe p\u00ebrcaktues. Mbarimi i Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore e gjeti popullin ton\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb dy shtete t\u00eb ndryshme, \u00e7ka frenoi procesin e homogjenizimit t\u00eb kombit e t\u00eb nj\u00ebsimit t\u00eb gjuh\u00ebs, por nuk i ndaloi ato. Rrethanat historike, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb politike gjuha zyrtare mb\u00ebshtetej n\u00eb tosk\u00ebrishten, kurse n\u00eb trojet n\u00eb ish-Jugosllavi p\u00ebrdorej geg\u00ebrishtja (\u00e7ka u shfryt\u00ebzua nga politika e Beogradit p\u00ebr nj\u00eb ndarje q\u00eb t\u00eb \u00e7onte n\u00eb krijimin e dy kombeve shqiptare), e b\u00ebn\u00eb t\u00eb domosdoshme nevoj\u00ebn e nj\u00eb marr\u00ebveshjes p\u00ebr t\u00eb zgjidhur e \u00e7\u00ebshtjen e gjuh\u00ebs letrare t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr t\u00eb gjitha pjes\u00ebt e kombit, brenda e jasht\u00eb kufijve politik\u00eb t\u00eb shtetit shqiptar.<\/p>\n

N\u00eb Republik\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb, por dhe n\u00eb Kosov\u00eb, u zbatuan politika t\u00eb qarta t\u00eb planifikimit gjuh\u00ebsor, duke e b\u00ebr\u00eb par\u00ebsor krijimin e k\u00ebsaj gjuhe t\u00eb nj\u00ebsuar. U hartuan disa ortografi, u b\u00ebn\u00eb sesione e konsulta shkencore, si dhe diskutime t\u00eb gjera, q\u00eb p\u00ebrcaktuan hullin\u00eb e procesit t\u00eb krijimit t\u00eb gjuh\u00ebs letrare komb\u00ebtare t\u00eb nj\u00ebsuar. Nd\u00ebr to ve\u00e7ohet Konsulta e Prishtin\u00ebs, prill 1968, e cila u b\u00eb p\u00ebrshpejtuese dhe p\u00ebrcaktuese n\u00eb udh\u00ebtimin e m\u00ebtejsh\u00ebm gjuh\u00ebsor e komb\u00ebtar t\u00eb shqiptar\u00ebve. Kuror\u00ebzim i k\u00ebtij procesi p\u00ebrbashkues \u00ebsht\u00eb Kongresi i Drejtshkrimit<\/strong>, Tiran\u00eb 1972, q\u00eb b\u00ebri kodifikimin e shqipes standarde, duke b\u00ebr\u00eb, n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, bashkimin p\u00ebrfundimtar gjuh\u00ebsor dhe komb\u00ebtar t\u00eb shqiptar\u00ebve. Shqipja letrare e nj\u00ebsuar u pranua dhe filloi t\u00eb p\u00ebrdorej nga hap\u00ebsirat mbar\u00ebshqiptare.<\/p>\n

Shekulli XXI solli pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs, p\u00ebrmir\u00ebsime t\u00eb ndjeshme n\u00eb statusin\u00a0 e shqiptar\u00ebve n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut si dhe faktorizimin e ndjesh\u00ebm t\u00eb faktorit shqiptar n\u00eb Malin e Zi. Shqipja standarde, si gjuh\u00eb zyrtare e shtetit shqiptar n\u00eb Shqip\u00ebri, si gjuh\u00eb zyrtare \u00a0e shtetit shqiptar n\u00eb Kosov\u00eb dhe si gjuh\u00eb zyrtare e shqiptar\u00ebve q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb mbi 20 %\u00a0 t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut, q\u00eb nga Kongresi i Drejtshkrimit ka njohur pasurim, shtrirje e zgjerim t\u00eb funksioneve. Ajo ka fituar statusin e duhur komb\u00ebtar e nd\u00ebrkomb\u00ebtar, por ende gjendet p\u00ebrball\u00eb sfidave t\u00eb brendshme zhvillimore, por edhe p\u00ebrball\u00eb sfidave t\u00eb globalizmit dhe globalizimit.<\/p>\n

\u00a0<\/strong>Disa nga temat bosht t\u00eb konferenc\u00ebs Nj\u00eb komb \u2013 nj\u00eb Gjuh\u00eb\u201d<\/strong>\u00a0<\/strong><\/h3>\n

 <\/p>\n

    \n
  1. Kongresi i Manastirit dhe nj\u00ebsimi i alfabetit<\/strong><\/li>\n
  2. \u201cKomisia letrare\u201d dhe procesi i krijimit t\u00eb shqipes s\u00eb nj\u00ebsuar<\/strong><\/li>\n
  3. Sesionet shkencore t\u00eb vitit 1952 dhe r\u00ebnd\u00ebsia e tyre p\u00ebr krijimin e shqipes s\u00eb nj\u00ebsuar<\/strong><\/li>\n
  4. Ortografit\u00eb e shqipes dhe rruga p\u00ebr shqipen e p\u00ebrbashk\u00ebt<\/strong><\/li>\n
  5. Konsulta e Prishtin\u00ebs dhe r\u00ebnd\u00ebsia e saj<\/strong><\/li>\n
  6. Kongresi i Drejtshkrimit, ngjarje madhore n\u00eb bashkimin komb\u00ebtar<\/strong><\/li>\n
  7. Shtrirja dhe zgjerimi i funksioneve t\u00eb shqipes standarde sot<\/strong><\/li>\n
  8. Marr\u00ebdh\u00ebniet shtet, shoq\u00ebri dhe gjuh\u00eb standarde etj.<\/strong><\/li>\n
  9. Roli i shkencave albanologjike, i shkoll\u00ebs, i let\u00ebrsis\u00eb e i publicistik\u00ebs n\u00eb rritjen e prestigjit t\u00eb shqipes standarde <\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

     <\/p>\n

    Komisioni organizues, pasi t\u00eb shoh\u00eb tematik\u00ebn e aplikimeve p\u00ebr pjes\u00ebmarrje do t\u00eb b\u00ebj\u00eb dhe ndarjen e tyre sipas tri seancave t\u00eb planifikuara (Shkup, Prishtin\u00eb, Tiran\u00eb).<\/p>\n

    Komisioni organizues<\/h3>\n

    Prof. dr. Luan P\u00cbRZHITA, Prof. dr. Hysen MATOSHI, \u00a0Prof. dr. Sk\u00ebnder ASANI, \u00a0Prof. dr. Valter MEMISHA, \u00a0Prof. dr. Artur LAMAJ, \u00a0Prof. as. Adelina \u00c7ERPJA, \u00a0Prof. as. Naim BERISHA, \u00a0Prof. Sefer TAHIRI<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Me rastin e 110-vjetorit t\u00eb shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb, Instituti i Gjuh\u00ebsis\u00eb dhe i Let\u00ebrsis\u00eb n\u00eb Akademin\u00eb e Studimeve Albanologjike, Tiran\u00eb, Instituti Albanologjik i Prishtin\u00ebs dhe Instituti i Trash\u00ebgimis\u00eb Shpirt\u00ebrore dhe Kulturore t\u00eb Shqiptar\u00ebve, Shkup, do t\u00eb organizojn\u00eb Konferenc\u00ebn mbar\u00ebkomb\u00ebtare \u201cNj\u00eb Komb nj\u00eb gjuh\u00eb\u201d. Ajo synon t\u00eb sjell\u00eb studime e k\u00ebndv\u00ebshtrime t\u00eb reja, si dhe sinteza …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6519,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,53],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6518"}],"collection":[{"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6518"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6518\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6520,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6518\/revisions\/6520"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6518"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6518"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6518"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}