{"id":6985,"date":"2022-12-05T15:19:11","date_gmt":"2022-12-05T14:19:11","guid":{"rendered":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/?p=6985"},"modified":"2022-12-05T15:19:11","modified_gmt":"2022-12-05T14:19:11","slug":"pjeter-bogdani-figura-qe-lidhi-dy-epoka-te-lavdishme-te-historise-sone-kombetare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/pjeter-bogdani-figura-qe-lidhi-dy-epoka-te-lavdishme-te-historise-sone-kombetare\/","title":{"rendered":"PJET\u00cbR BOGDANI, FIGURA Q\u00cb LIDHI DY EPOKA T\u00cb LAVDISHME T\u00cb HISTORIS\u00cb SON\u00cb KOMB\u00cbTARE"},"content":{"rendered":"<div class=\"ydp99ce1f08yahoo-style-wrap\">\n<div>Shkruan Skender ASANI<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ydpde09c83ayahoo_quoted_0600102275\" class=\"ydpde09c83ayahoo_quoted\">\n<div data-ogsc=\"rgb(38, 40, 42)\">\n<div id=\"ydpde09c83ayiv8036698791\">\n<div class=\"ydpde09c83ayiv8036698791yahoo-style-wrap\">\n<div dir=\"ltr\">\n<div>\n<p class=\"ydpde09c83ayiv8036698791ydp325d1f7aMsoNormal\">\n<p class=\"ydpde09c83ayiv8036698791ydp325d1f7aMsoNormal\">Ideja p<span lang=\"SQ\">\u00ebr t\u00eb organizuar manifestimin kulturor-shkencor\u00a0<\/span>\u201c<span lang=\"SQ\">DIT\u00cbT E BOGDANIT\u201d sot dhe nes\u00ebr n\u00eb Shkup dhe n\u00eb Prishtin\u00eb, nd\u00ebrlidhet me dy arsye themelore: Arsyeja e par\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me thellimin e bashk\u00ebpunimit dhe bahk\u00ebveprimit ton\u00eb, duke i b\u00ebr\u00eb dy kryeqendrat tona &#8211; Shkupin dhe Prishtin\u00ebn edhe m\u00eb af\u00ebr nj\u00ebra tjetr\u00ebs n\u00eb pik\u00ebpamje t\u00eb afiniteteve t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta kulturore e shkencore dhe arsyeja e dyt\u00eb, q\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe kryesorja, ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me vet figur\u00ebn ePjet\u00ebr Bogdanit, gjegj\u00ebsisht\u00a0\u00a0me evokimin e 6 dhjetorit t\u00eb vitit 1690, dit\u00ebn kur ai i mbylli syt\u00eb p\u00ebrgjithmon\u00eb n\u00eb Prishtin\u00eb.<\/p>\n<p>ITSHKSH (Departamenti i Let\u00ebrsis\u00eb), Revita DRITA (organ i Ipeshkvis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs) dhe Instituti i Historis\u00eb\u00a0<\/span>\u201c<span lang=\"SQ\">Ali Hadri\u201d i Prishtin\u00ebs, duke qen\u00eb bashk\u00eborgtanizator\u00eb t\u00eb k\u00ebtij manifestimi kulturor-shkencor, n\u00eb fakt po risjellin n\u00eb v\u00ebmendjen ton\u00eb kolektive e individuale nj\u00eb figur\u00eb mjaft t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb historis\u00eb son\u00eb kulturore dhe shpirt\u00ebrore, si\u00e7 ishte Pjet\u00ebr Bogdani.<\/span><\/p>\n<p class=\"ydpde09c83ayiv8036698791ydp325d1f7aMsoNormal\"><span lang=\"SQ\">N\u00eb Shkup \u00ebsht\u00eb ngritur nj\u00eb shtatore, por deri m\u00eb tani pak njer\u00ebz jan\u00eb ndalur dhe e kan\u00eb\u00a0\u00a0nderuar\u00a0\u00a0kujtimin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb figur\u00eb t\u00eb \u00e7muar t\u00eb kombit ton\u00eb. Dhe kjo ka ndodhur p\u00ebr shkak se ka munguar nj\u00eb mekaniz\u00ebm q\u00eb v\u00eb n\u00eb l\u00ebvizje kujdesin intitucional ndaj jet\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb Pjet\u00ebr Bogradinit, si\u00e7 po provojm\u00eb ta b\u00ebjm\u00eb tani me k\u00ebt\u00eb manifestim kulturor-shkencor.<\/p>\n<p>Duke pas\u00eb p\u00ebr baz\u00eb veprimtarin\u00eb shkencore-hulumtuese, intitucionet tona sot dhe nes\u00ebr p\u00ebrmes studiuesve kompetent\u00eb do t\u00eb hedhin drit\u00eb mbi aspekte t\u00eb njohura e t\u00eb panjohura t\u00eb jet\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00ebPjet\u00ebr Bogdanit, i cili me\u00a0<\/span>veprimtarin\u00eb e tij politike 40-vje\u00e7are, sidomos me rolin q\u00eb luajti si udh\u00ebheq\u00ebs i kryengritjes \u00e7lirimtare t\u00eb vitit 1689 dhe me vepr\u00ebn e vet \u201c\u00c7eta e profet\u00ebve\u201d, me t\u00eb drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb quajtur pararend\u00ebs i hersh\u00ebm i L\u00ebvizjes s\u00eb Rilindjes son\u00eb Komb\u00ebtare.<br \/>\nVepra \u201c\u00c7eta e profet\u00ebve\u201d u botua m\u00eb 20 shtator t\u00eb vitit 1685 n\u00eb qytetin e Padov\u00ebs n\u00eb Itali, dhe u rishtyp m\u00eb 1691 dhe 1702 n\u00eb Venedik. Kjo vep\u00ebr cil\u00ebsohet si libri i par\u00eb i proz\u00ebs origjinale shqipe dhe mbetet nj\u00eb nga monumentet e gjuh\u00ebs, kultur\u00ebs dhe letrave shqipe. Kur jemi te kjo vep\u00ebr, duhet p\u00ebrmednur edhe nj\u00eb merit\u00eb q\u00eb ka ajo, sidomos faktin q\u00eb kjo vep\u00ebr m<span data-ogsc=\"black\">e k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb Vatikanit u p\u00ebrkthye edhe n\u00eb gjuh\u00ebn italiane. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shqipja ballafaqohet me nj\u00eb gjuh\u00eb evropiane t\u00eb zhvilluar p\u00ebr koh\u00ebn, me \u00e7ka vepr\u00ebs s\u00eb Bogdanit\u00a0\u00a0<\/span>\u201c\u00c7eta e profet\u00ebve\u201d,\u00a0<span data-ogsc=\"black\">i takon fati q\u00eb t\u00eb jet\u00eb e para vep\u00ebr e p\u00ebrkthyer nga shqipja n\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb tjet\u00ebr, kurse autorit \u2013 Pjet\u00ebr Bogdanit &#8211; merita q\u00eb t\u00eb jet\u00eb i pari p\u00ebrkthyes i let\u00ebrsis\u00eb shqipe n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaj.\u00a0<\/span><br \/>\nP\u00ebr dallim nga veprat e Buzukut dhe Budit, t\u00eb cilat ishin tekste dedikuar kryesisht sh\u00ebrbesave fetare, vepra e Bogdanit megjithat\u00eb ishte e karakterit teologjik-filozofik, me elemente t\u00eb shumta enciklopedike, ku nuk mungonte prirja e autorit p\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb pikam\u00eb dashurin\u00eb e madhe p\u00ebr popullin shqiptar dhe gjuh\u00ebn shqipe, si elemente thelb\u00ebsore q\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb tij\u00a0\u00a0japin dimension komb\u00ebtar. Prandaj, me t\u00eb drejt\u00eb, Pjet\u00ebr Bogdani prej shum\u00eb studiuesve vler\u00ebsohet si teologu m\u00eb i njohur shqiptar dhe nj\u00eb nga figura m\u00eb t\u00eb ndritura t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb vjet\u00ebr shqipe. Ai shquhet jo vet\u00ebm si meshtar dhe ipeshk\u00ebv i madh, pra, si bari shpirt\u00ebror, por edhe si dijetar, teolog, letrar dhe atdhetar, q\u00eb dha kontribut t\u00eb \u00e7muesh\u00ebm n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr \u00e7lirimin e popullit dhe t\u00eb vendit nga zgjedha otomane, si dhe p\u00ebr zhvillimin e p\u00ebrparimin e kultur\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve.<\/p>\n<p><span data-ogsc=\"black\">Kudo q\u00eb punoi , qoft\u00eb si peshkop i Shkodr\u00ebs dhe administrator i kryepeshkopat\u00ebs s\u00eb Tivarit, qoft\u00eb si kryepeshkop i Shkupit, t\u00eb gjitha k\u00ebto detyra Bogdani i kreu jo vet\u00ebm si klerik, por edhe si patriot. Bashk\u00eb me predikimin fetar dhe n\u00ebn petkun e klerikut ai edukonte besimtar\u00ebt edhe ndjenj\u00ebn e dashuris\u00eb p\u00ebr liri e p\u00ebr atdhe.<\/p>\n<p>Edhe pse vinte nga bota teologjike, ku predikimi dhe liturgjia ishin arm\u00ebt kryesore t\u00eb veprimit, Bogdani megjithat\u00eb i tejkaloi k\u00ebto korniza t\u00eb ngushta t\u00eb fush\u00ebveprimit teologjik dhe u hodh n\u00eb val\u00ebt e rezistenc\u00ebs s\u00eb armatour, sidomos gjat\u00eb luft\u00ebs turko-veneciane (1664-1669), dhe turko-austriake (1689) .<br \/>\nMe pjes\u00ebmarrjen e drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb k\u00ebto beteja, Bogdani d\u00ebshmoi se morali i nj\u00eb populli t\u00eb pushtuar dhe t\u00eb nep\u00ebrk\u00ebmbur nuk mbahet gjall\u00eb n\u00ebse n\u00eb krye t\u00eb rezitenc\u00ebs nuk p\u00ebrfshihen edhe njer\u00ebzit e dijes dhe t\u00eb kukltur\u00ebs, si\u00e7 ishte edhe ai vet, prandaj me t\u00eb drejt nj\u00eb kronist austriak, me rastin e vdekje s\u00eb tij\u00a0\u00a0m\u00eb 6 dhjetor 1689, shkruante se &#8220;me vdekjen e Pjet\u00ebr Bogdanit iku edhe fati yn\u00eb n\u00eb tok\u00eb&#8221;, pasi q\u00eb vdekja e tij sh\u00ebnoi edhe fillimin e nj\u00eb periudhe t\u00eb err\u00ebt p\u00ebr popullat\u00ebn vendore, e cila po vuante pasojat e pushtimit otoman.<\/p>\n<p>Figura e Pjet\u00ebr Bogdanit \u00ebsht\u00eb vazhdim\u00ebsia e natyrshme e epok\u00ebs s\u00eb lavdishme t\u00eb Gjergj Kastrioti Skenderbeut dhe pararend\u00ebsi i hersh\u00ebm i Rilindjes son\u00eb Komb\u00ebtare, q\u00eb kulmoi me Pavar\u00ebsin\u00eb e vititi 1912.\u00a0\u00a0Nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mire t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij\u00a0<\/span>ai e kaloi n\u00eb Shkup (1677 \u2013 1689) dhe n\u00eb Kosov\u00eb, me \u00e7ka d\u00ebshmoi n\u00eb praktik\u00eb kontinuitetin historik t\u00eb nj\u00eb trash\u00ebgimie t\u00eb lasht\u00eb iliro-arb\u00ebrore-shqiptare n\u00eb k\u00ebto troje, ku Dioqeza Shkup-Prizren ishte vula e k\u00ebsaj d\u00ebshmie.<br \/>\n<span lang=\"SQ\">Me manifestimin kulturor-shkencor\u00a0<\/span>\u201c<span lang=\"SQ\">DIT\u00cbT E BOGDANIT\u201d duam t\u00eb rikonfirmojm\u00eb nj\u00eb fakt shkencor se dialektika e zhvillimit mendor, social, e ekonomik t\u00eb nj\u00eb populli shkon p\u00ebrtej p\u00ebrkufizimeve q\u00eb i dikton politika e dit\u00ebs, kurse trajtimi i figur\u00ebs emblematike t\u00eb Pjet\u00ebr Bogdanit nga ana e intitucioneve tona n\u00eb Shkup dhe n\u00eb Prishtin\u00eb, \u00ebsht\u00eb spjegimi m\u00eb i natyrsh\u00ebm i k\u00ebsaj dialektike.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"ydpde09c83ayiv8036698791ydp325d1f7aMsoNormal\" dir=\"ltr\" data-setdir=\"false\"><i>Shkup, 05. 12. 2022<\/p>\n<p><\/i><\/p>\n<div><i>(Fjal\u00eb rasti mbajtur n\u00eb hapje t\u00eb manisfestimit &#8220;Dit\u00ebt e Bogdanit&#8221;, q\u00eb filloi t\u00eb h\u00ebn\u00ebn n\u00eb Shkup)\u00a0<\/i><\/div>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-large wp-image-6986\" src=\"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/SKENDER-BOGDANI-1-862x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"618\" height=\"734\" srcset=\"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/SKENDER-BOGDANI-1-862x1024.jpg 862w, https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/SKENDER-BOGDANI-1-252x300.jpg 252w, https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/SKENDER-BOGDANI-1-768x913.jpg 768w, https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/SKENDER-BOGDANI-1.jpg 1284w\" sizes=\"(max-width: 618px) 100vw, 618px\" \/> <img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-large wp-image-6987\" src=\"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/SKENDERI-BOGDANI-2.jpg\" alt=\"\" width=\"618\" height=\"348\" srcset=\"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/SKENDERI-BOGDANI-2.jpg 1024w, https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/SKENDERI-BOGDANI-2-300x169.jpg 300w, https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-content\/uploads\/SKENDERI-BOGDANI-2-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 618px) 100vw, 618px\" \/><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan Skender ASANI Ideja p\u00ebr t\u00eb organizuar manifestimin kulturor-shkencor\u00a0\u201cDIT\u00cbT E BOGDANIT\u201d sot dhe nes\u00ebr n\u00eb Shkup dhe n\u00eb Prishtin\u00eb, nd\u00ebrlidhet me dy arsye themelore: Arsyeja e par\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me thellimin e bashk\u00ebpunimit dhe bahk\u00ebveprimit ton\u00eb, duke i b\u00ebr\u00eb dy kryeqendrat tona &#8211; Shkupin dhe Prishtin\u00ebn edhe m\u00eb af\u00ebr nj\u00ebra tjetr\u00ebs n\u00eb pik\u00ebpamje t\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6988,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,53],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6985"}],"collection":[{"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6985"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6989,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6985\/revisions\/6989"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/itsh.edu.mk\/mk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}